Δεν έχει νόημα να υμνούμε τον Θανάση Βέγγο και να γυρίζουμε την πλάτη σε όλους εκείνους, τους λιγότερο κοσμαγάπητους και πασίγνωστους που έχτισαν και χτίζουν τον ελληνικό κινηματογράφο. Δεν έχει νόημα να αποθεώνουμε τους μεγάλους ηθοποιούς της «χρυσής εποχής» του σινεμά και να βλέπουμε συγκαταβατικά τους νεότερους.



Στη φετινή σεζόν η ομάδα «Περίπλους» παρήγαγε τρεις σειρές ντοκιμαντέρ για τον κινηματογράφο: μία για τους νέους Ελληνες σκηνοθέτες, μία για τους διευθυντές φωτογραφίας, ενώ πρόσφατα άρχισαν να προβάλλονται στην ΕΤ1 (κάθε Τρίτη στις 22.00) τα «Τοπία της σιωπής», μια σειρά 13 ντοκιμαντέρ για τους τόπους, για τον ελληνικό χώρο που αποτυπώθηκε σε μερικές από τις πιο σημαντικές μεταπολεμικές ταινίες.

Σε πολλές ταινίες ο χώρος παίζει καθοριστική σημασία, όπως η Μυτιλήνη στον «Θεόφιλο» του Λάκη Παπαστάθη ή η Μακρόνησος στο «Χάπι Ντέι» του Παντελή Βούλγαρη ή η Υδρα (απόψε) στο «Κορίτσι με τα μαύρα» του Μιχάλη Κακογιάννη (αυτοί είναι οι τόποι των τριών πρώτων ντοκιμαντέρ της σειράς). Τον ίδιο σημαντικό ρόλο παίζει και ο χρόνος, όχι απλώς ο χρόνος στον οποίο εξελίσσεται η κινηματογραφική δράση, αλλά και η εποχή που γυρίζεται η ταινία. Π. χ., η Μυτιλήνη του ’80, όταν γυρίστηκε ο «Θεόφιλος», δεν είναι η Μυτιλήνη του σήμερα, όμως τότε κάποιοι εσωτερικοί χώροι, όπως του καφενείου, έμοιαζαν βγαλμένοι κατευθείαν από τον Μεσοπόλεμο.

Η κάμερα της εκπομπής ακολουθεί σήμερα το βλέμμα και τα βήματα του σκηνοθέτη, που επισκέπτεται ξανά τους τόπους των γυρισμάτων και μοιράζεται μαζί μας τις αναμνήσεις και τις σκέψεις του. Συχνά η οθόνη κόβεται κάθετα στα δύο και σε κάθε μισό εμφανίζεται το ίδιο τοπίο εις διπλούν: όπως ήταν στα γυρίσματα και όπως το βλέπουμε τώρα.

Η σχέση «χώρος-χρόνος-δημιουργός» διερευνάται στα ντοκιμαντέρ αυτά που τα υπογράφουν αξιόλογοι σκηνοθέτες της νέας και της παλιάς φρουράς. Στα επόμενα επεισόδια θα γνωρίσουμε τους κινηματογραφικούς τόπους δημιουργών όπως είναι ο Λευτέρης Ξανθόπουλος, ο Δήμος Αβδελιώδης, ο Τάσος Ψαρράς, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο Νίκος Κούνδουρος κ. ά.

Τι κοινό έχουν η Μάλτα, η Νέα Ζηλανδία και η Ουγγαρία; Τα τελευταία χρόνια στις χώρες αυτές γυρίζονται πάμπολλες κινηματογραφικές και τηλεοπτικές υπερπαραγωγές που απευθύνονται στον παγκόσμιο (τηλε) θεατή. Οι κινηματογραφικοί αυτοί προορισμοί επιλέγονται για τη γεωγραφική και ιστορική ουδετερότητά τους: εντυπωσιακά φυσικά τοπία που όμως δεν παραπέμπουν πουθενά, ούτε στον χώρο ούτε στον χρόνο! Τοπία του πουθενά, τοπία του εκκωφαντικού θορύβου. Ομως όσο πιο αυθεντικός είναι ένας δημιουργός τόσο πιο προσωπική και διακριτή γίνεται η προσέγγιση του χώρου στο έργο του.
Τα ντοκιμαντέρ αυτά του Περίπλου είναι και μια έμμεση έκφραση αγάπης στο σινεμά και τους ανθρώπους του. Ας μην ξεχνάμε ότι στις ευτυχισμένες στιγμές «και» της κινηματογραφικής τέχνης ξαναγεννιέται «η φύση των πραγμάτων».

(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, "Εικονογράφημα", 9-5-2011)