Εκατομμύρια συμπατριώτες μας είδαν στα δελτία και σε πάμπολλες ιστοσελίδες τη σκηνή με τον κουκουλοφόρο σημαιοφόρο να κινείται απειλητικά κατά του Τζέιμς Γουότσον, στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας.
Το γεγονός αυτό είναι είδηση. Θλιβερή και εξοργιστική, αλλά είδηση. Ομως είδηση ήταν και η άφιξη στη χώρα μας αυτού του ζωντανού θρύλου της επιστήμης, είδηση και ταυτόχρονα ευκαιρία να μάθουμε λίγα πράγματα γι’ αυτόν και το έργο του. Μόνο που την αρχικά αγνοημένη είδηση, δηλαδή την επίσκεψη του Γουότσον στην Ελλάδα, τη γνώριζαν πολύ λίγοι. Ο Γουότσον «πουλάει» σαν παραλίγο δαρμένος, όχι όμως σαν κορυφαίος γενετιστής που, παρά τα 83 χρόνια του, παραμένει στις επάλξεις της επιστημονικής έρευνας.
Είναι αλήθεια ότι οι δηλώσεις που έκανε αργότερα ο Γουότσον στην Αθήνα -και που δεν αφορούν το μπάχαλο- συγκίνησαν πολλούς και τους δόθηκε έκταση στον Τύπο. Πώς να μείνει κανείς αδιάφορος όταν ο σκαπανέας της γενετικής αισιοδοξεί ότι σε 5-10 χρόνια θα έχει βρεθεί η θεραπεία γι’ αρκετούς τύπους καρκίνου και ότι θα ήθελε ο ίδιος να ζει για να το δει να συμβαίνει; Ντροπή προκαλεί η είδηση για την έφοδο κάποιων αναρχικών, ελπίδα γεννούν το πείσμα, η μαχητικότητα του επιστήμονα.
Μεγάλη η επιστημονική διαδρομή του Γουότσον, μεγάλα τα επιτεύγματά του, μεγάλος και ο θόρυβος που κατά καιρούς έχουν προκαλέσει κάποιες αμφιλεγόμενες δηλώσεις και συνεντεύξεις του. Ομως ο ίδιος έχει δώσει εξηγήσεις για εκείνες τις απόψεις του που ενδεχομένως παρερμηνεύθηκαν.
Αναρωτιέμαι πόση τηλεθέαση θα σημείωνε μια τηλεοπτική συνέντευξη με τον Γουότσον ή μια συζήτηση για τα μεγάλα ηθικά και κοινωνικά ζητήματα της επιστήμης και των εφαρμογών της. Μάλλον μικρότερη απ’ ό, τι τα τάλεντ σόου. Ωστόσο, οι άνθρωποι που υπηρετούν τις θετικές επιστήμες ή τις επιστήμες του ανθρώπου δεν είναι εξόριστοι από την τηλεόραση. Και ντοκιμαντέρ για την επιστήμη προβάλλονται (έστω, σε λίγα κανάλια) και σημαντικοί Ελληνες επιστήμονες μιλούν τακτικά, π. χ. στις «Ανιχνεύσεις» (ΕΤ3), αλλά και σε ενημερωτικές εκπομπές του ΣΚΑΪ και της ΕΡΤ - και δεν μιλούν σε νεκρωμένα αυτιά.
Πριν από λίγα χρόνια, ο «αντιδραστικός», ο «ρατσιστής» (για κάποιους) Γουότσον είχε γράψει ένα υπέροχο κείμενο για τον Δαρβίνο και τη θεωρία της εξέλιξης, όπου ανέφερε: «Ενα από τα μεγαλύτερα δώρα που έφερε η επιστήμη στον κόσμο είναι η συνεχιζόμενη εξάλειψη του υπερφυσικού. Αυτό το μάθημα μου δίδαξε ο πατέρας μου, ότι η γνώση απελευθερώνει τον άνθρωπο από τη δεισιδαιμονία... Καθώς εμβαθύνουμε στη γνώση, το διανοητικό σκοτάδι που μας τυλίγει φωτίζεται και γνωρίζουμε καλύτερα την ομορφιά και το θαύμα του φυσικού κόσμου». Και όχι μόνο του «φυσικού κόσμου», ας μου επιτραπεί να προσθέσω, αλλά και του κοινωνικού, του κόσμου της τέχνης και της δημιουργίας.

(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 20/4/2011)

0 Responses to "Για τη γνώση που απελευθερώνει"

Δημοσίευση σχολίου