Στον Αμερικανό μυθιστοριογράφο Πολ Οστερ, που πολλά βιβλία του έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, ήταν αφιερωμένες οι «Κεραίες της εποχής μας» (ΕΤ1) της Τρίτης. Η εκπομπή ήταν γυρισμένη στο σπίτι του συγγραφέα, στο Μπρούκλιν, ενώ παρεμβάλλονταν και κάποιες καλοκαιρινές εικόνες τραβηγμένες στους δρόμους της Νέας Υόρκης.

Ο 61χρονος συγγραφέας ήταν καθισμένος σε έναν καναπέ μπροστά από ένα μεγάλο παράθυρο. Πίσω του τα φυλλώματα των δέντρων του πεζοδρομίου. Απέναντί του, σε δύο πολυθρόνες, οι δύο παρουσιαστές, ο Ανταίος Χρυσοστομίδης και η Μικέλα Χαρτουλάρη. Ανάμεσά τους ένα χαμηλό τραπεζάκι γεμάτο βιβλία. Η κάμερα περιπλανιέται στις διάφορες λεπτομέρειες της αρχιτεκτονικής του εσωτερικού χώρου: Διακριτική ανάγλυφη διακόσμηση στο πάνω μέρος του τοίχου, κουφώματα και επενδύσεις από βαρύ αληθινό ξύλο. Ενα σπίτι με ιστορία και ευρωπαϊκό ύφος, όπως και ο ίδιος ο συγγραφέας, που φορούσε τζιν παντελόνι και μαύρο πουκάμισο. Ευγενικό εκφραστικό πρόσωπο, μεγάλα μάτια, βαθιά φωνή που φανερώνει καλλιέργεια αλλά δίχως ψευδο-στοχαστική πόζα. Μια φυσιογνωμία που δεν την ξεχνάς εύκολα.
Ο Οστερ μίλησε για πολλά. Για τα παιδικά και νεανικά του χρόνια, την παραμονή του στο Παρίσι, τον κινηματογράφο, την τεχνολογία, για τη σύζυγό του που είναι επίσης συγγραφέας. Ο, τι όμως αποκάλυψε για τον εαυτό του δεν είχε τον χαρακτήρα προσωπικής εξομολόγησης, αλλά περιστρεφόταν γύρω από το μυθιστόρημα και τη δύναμη της ανάγνωσης. Το μυθιστόρημα, εξήγησε, είναι ο τόπος όπου συναντάς τον άλλον, όπου ζεις ό, τι έζησαν οι άλλοι. Και με έναν τρόπο, σε όλη σου τη ζωή φέρεις, κουβαλάς ό, τι διάβασες.
Με λίγα λόγια, ο Οστερ δεν υπερασπίστηκε τον πλούτο της λογοτεχνίας, αλλά τον πλούτο της ανάγνωσης – και χωρίς ψευδαισθήσεις. Παραδέχτηκε πως οι πολλοί προτιμούν το «εύκολο διάβασμα», αποφεύγοντας ό, τι μοιάζει «δύσκολο και προκλητικό», ενώ οι ακόμα πιο πολλοί δεν διαβάζουν καθόλου. Αν και τα βιβλία του δεν έχουν καταγγελτικό ύφος, ο ίδιος παραδέχεται ότι «γράφει γιατί δεν αποδέχεται ό, τι υπάρχει», ότι η απογοήτευση από την πραγματικότητα τον κρατά ζωντανό.
Οταν τελειώνει η εκπομπή, αναρωτιέσαι τι σου προσέφερε. Σίγουρα δεν σου αποκάλυψε τον εσωτερικό κόσμο του Οστερ, ούτε λεπτομέρειες για την προσωπική ζωή και τις συνήθειές του πέρα από κάποιες που αφορούν την τεχνική και τα βάσανα της γραφής. Σου έδωσε όμως την ευκαιρία να συναντήσεις νοερά έναν ευφυή άνθρωπο, με μάτια ορθάνοιχτα στον κόσμο, έναν δημιουργό που είναι κομμάτι του κόσμου μας.
Η παραγωγή είναι προσεγμένη. Οι παρουσιαστές αγαπούν και γνωρίζουν τον κόσμο του βιβλίου και οι ερωτήσεις τους είναι καλά προετοιμασμένες. Κάτι όμως με ξενίζει όταν κουνούν με κατανόηση το κεφάλι τους ή χαμογελούν επιδοκιμαστικά κάθε φορά που ο συνομιλητής τους λέει μια μικρή ή μεγάλη σοφία. Αν και αυτές οι εκφράσεις της γλώσσας του σώματος είναι πολύ συνηθισμένες όταν αντικρίζουμε κάτι που θεωρούμε ιερό τέρας, δίνουν την εντύπωση πως εκείνοι ανήκουν σε μια κλειστή λέσχη ειδημόνων και ότι κλείνουν –με σεβασμό βεβαίως– το μάτι στον συγγραφέα αλλά όχι στον τηλεθεατή. Και εννοείται ότι η παρατήρηση αυτή αφορά μια λεπτομέρεια, που δεν μειώνει την αξία αυτής της γενναιόδωρης εκπομπής.


 (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, "Εικονογράφημα")

0 Responses to "Οι «κεραίες» του Πολ Οστερ (7-11-08)"

Δημοσίευση σχολίου