Συχνά λέμε ότι το μέτρο του πολιτισμού μιας κοινωνίας είναι η έγνοια που δείχνει η πολιτεία για τους πιο ανυπεράσπιστους: για τα παιδιά, τους γέροντες, τους ανθρώπους με αναπηρία. Ενα άλλο μέτρο, λιγότερο αυτονόητο, είναι ο σεβασμός που δείχνει η πολιτεία στους καλλιτέχνες.
Επισήμως, σεβόμαστε την τέχνη, συχνά τη γράφουμε με «ταυ» κεφαλαίο, όμως οι καλλιτέχνες συνήθως γράφονται με «κάπα» μικρό, πεζό, πεζότατο. Δεν εννοώ τους επώνυμους, τους καταξιωμένους, αλλά τους χιλιάδες εργαζόμενους στη βιομηχανία ή τη βιοτεχνία του θεάματος και της (ιδιωτικής) καλλιτεχνικής παιδείας. Αβυσσος χωρίζει τα «λαμπερά» πρόσωπα στα εξώφυλλα των περιοδικών και στα τηλεοπτικά στούντιο από τους άγνωστους στρατιώτες της τέχνης, τους ηθοποιούς, τους μουσικούς, τους εικαστικούς.
Σύνταξη; Τι είναι αυτό; Πολλοί μουσικοί σε νυχτερινά κέντρα συγκεντρώνουν ένσημα για 12 ημέρες τον μήνα και ας εργάζονται τις 25, ενώ οι καθηγητές των ωδείων προσλαμβάνονται κάθε φθινόπωρο και απολύονται κάθε καλοκαίρι. Μια ζωή συμβασιούχοι, μια ζωή στον αέρα. Οι δάσκαλοι αυτοί πληρώνονται με το «κεφάλι», ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών, και συχνά αυτό μεταφράζεται σε αμοιβή 7 ευρώ την ώρα (διδακτική ώρα των 60 λεπτών). Και μιλάμε για ανθρώπους με προϋπηρεσία πάμπολλα χρόνια σπουδών. Χιλιάδες ηθοποιοί κυνηγούν τη δουλειά με το τουφέκι, σήμερα σε κάποιο θέατρο της Αθήνας, αύριο σε κάποιο ΔΗΠΕΘΕ στην άλλη άκρη της Ελλάδας, μεθαύριο σε κάποιο φεστιβάλ και, ενδιάμεσα, ατέλειωτες εβδομάδες ή και μήνες στην ανεργία, στο τίποτα. Πολλοί ηθοποιοί του θεάτρου, «τυχεροί» αυτοί, μετά την παράσταση δεν έχουν χρήματα όχι για ταξί ή για βενζίνη στο μηχανάκι, αλλά ούτε για το εισιτήριο του μετρό ή του νυχτερινού λεωφορείου. Σε κάποια θέατρα οι ηθοποιοί αναγκάζονται να αγοράσουν, συνήθως με πιστωτική κάρτα, οι ίδιοι τα κοστούμια τους...
Καλλιτεχνία θέλατε, καλά να πάθετε, θα μπορούσε να πει κανείς. Η τέχνη είναι συνώνυμη του ρίσκου, απαιτεί θυσίες. Υποτίθεται ότι οι καλλιτέχνες είναι ιδιόρρυθμοι, εκκεντρικοί, ότι επιλέγουν την αβεβαιότητα της δημιουργίας από τη σιγουριά του Δημοσίου. Μόνον που εδώ δεν πρόκειται για τη μυθοποιημένη μποέμικη ζωή, αλλά για την ίδια την επιβίωση. Αλλο ρίσκο και άλλο εξαθλίωση. Και οι καλλιτέχνες έχουν την κακιά συνήθεια να αρρωσταίνουν, να αποκτούν παιδιά και οικογένεια, να γερνούν.
Φταίει η υπερπροσφορά, φταίει η κρίση στη νύχτα και στο θέατρο; Σίγουρα όμως φταίει και η ανυπαρξία δημόσιας μέριμνας και καλλιτεχνικής παιδείας. Μικρή χώρα η Ελλάδα, μικρή η αγορά της, μικρός και ο σεβασμός για εκείνους που δεν έγιναν πρωταγωνιστές. «Βαρύ πυροβολικό» της χώρας χαρακτηρίζεται ο πολιτισμός της, όμως τα πυροβόλα τα σέρνουν αναλώσιμα ψοφάλογα.
Να γίνουν όλοι οι καλλιτέχνες κρατικοδίαιτοι και η τέχνη επιδοτούμενη; «Δεν τις ευχαριστιέμαι τις πληρωμένες παραστάσεις», έλεγε ένας περίφημος καλλιτέχνης του Θεάτρου Σκιών, ο Ορέστης, αφού ο «θεατής που μπαίνει τζάμπα δεν έχει απαιτήσεις κι έτσι έρχεται ο καλλιτεχνικός θάνατος του καραγκιοζοπαίχτη, που δεν ανησυχεί για το παίξιμό του, δεν προσπαθεί να γίνεται καλύτερος». Τι συμβαίνει όμως όταν, πολύ πριν από τον καλλιτεχνικό ή τον βιολογικό θάνατο, συντελείται ο αργός θάνατος της αξιοπρέπειας και της ελπίδας;
|
0 Responses to "Της τέχνης τα φαρμάκια (Αποτυπώματα)"
Δημοσίευση σχολίου