12:02 π.μ.
... του "Μπερλίν Αλεξάντερπλατς"
Αυτή την εβδομάδα οι τηλεθεατές πήραν ισχυρές (και επώδυνες) δόσεις πολιτικής, οπότε σήμερα Πέμπτη μπορούμε να καταφύγουμε στην αγέραστη αγκαλιά της τέχνης και, αν έχουμε μεταμεσονύχτιες αντοχές, να παρακολουθήσουμε κάποια επεισόδια από το αριστουργηματικό «Μπερλίν Αλεξάντερπλατς» (ΕΤ1, σε τρίτη, νομίζω, επανάληψη) που ακολουθεί πιστά το ομότιτλο μυθιστόρημα του Αλφρεντ Ντέμπλιν, το οποίο είχε εκδοθεί στη Γερμανία το 1929.
Τότε στη θρυλική πλατεία, την Αλεξάντερπλατς, και στη γύρω περιοχή συνέβαιναν οι πιο έντονες αλλαγές. Εργοτάξια, εκσκαφείς, γερανοί, πλανόδιοι μικροπωλητές, πλασιέ, απατεώνες, κλέφτες, άνεργοι, πόρνες, μπιραρίες, αποθήκες, σφαγεία, συμμορίες, φασίστες, λαϊκές πολυκατοικίες... κι εδώ τριγυρίζει ο κεντρικός ήρωας, ο Φραντς Μπίμπερκοπφ. Το «Μπερλίν Αλεξάντερπλατς» είναι ένα βιβλίο της πόλης, αφού δεν υπάρχει σελίδα όπου να μην αναφέρονται ονόματα δρόμων, στάσεων, δρομολογίων, προϊόντων. Σαν ένα ντοκιμαντέρ χωρίς εικόνες. Στην τηλεόραση η πόλη έχει χαθεί, δεν απεικονίζεται, ενώ η δράση εκτυλίσσεται κυρίως σε κλειστούς χώρους. Ωστόσο, η πόλη είναι εδώ, όπως εδώ είναι και ο άνεμος της ιστορίας που απειλεί να βουλιάξει «το παραφορτωμένο καράβι της ζωής του Φραντς Μπίμπερκοπφ». Η ιδιοφυΐα του Φασμπίντερ έγκειται και στο ότι γύρισε μια σειρά για τα «χαμένα κορμιά» μιας πόλης χωρίς να δείχνει καθόλου πόλη, αλλά πείθοντάς μας ότι όλα συμβαίνουν στην καρδιά της πόλης.
Το διάρκειας 15 ωρών τηλεοπτικό «Μπερλίν Αλεξάντερπλατς» είναι μια παραγωγή του 1980. Σήμερα ο Φασμπίντερ, αν ζούσε, θα είχε την τεχνολογική δυνατότητα να χρησιμοποιήσει ψηφιακά σκηνικά, να αναπαραστήσει με ακρίβεια το προπολεμικό Βερολίνο, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα θα ήταν καλύτερο. Ισως εκείνοι οι τεχνικοί περιορισμοί να λειτούργησαν απελευθερωτικά για τη δημιουργικότητα του σκηνοθέτη.
Σήμερα, σε σύγκριση με το 1929, ή και το 1980, ο κόσμος έχει έρθει ανάποδα, ωστόσο η οικονομική κρίση και ο εφιάλτης της ανεργίας καθιστούν το «Μπερλίν Αλεξάντερπλατς» (και στις δύο μορφές του) συγκλονιστικά επίκαιρο. Τότε ο κόσμος, χωρίς να το ξέρει, ζούσε στις παραμονές του φασισμού και του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, ενώ σήμερα δεν ξέρουμε σε τίνος πράγματος τις παραμονές ζούμε. Τότε ο Μπίμπερκοπφ «απαιτούσε από τη ζωή κάτι παραπάνω από ένα κομμάτι ψωμί» και αυτό δεν ήταν τα πολλά χρήματα, το φαγητό ή οι γυναίκες. Τον «κατέτρωγε η πείνα του πεπρωμένου», όπως είχε παρατηρήσει το 1930 ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, ενώ σήμερα πολλοί άνθρωποι, νεότεροι και λιγότερο βασανισμένοι από τον Μπίμπερκοπφ, κατατρύχονται από το φόβο ενός άγνωστου πεπρωμένου.
Το 1933 οι ναζί παρέδωσαν αυτό το βιβλίο του Ντέμπλιν, μαζί με τα βιβλία πολλών άλλων, στην πυρά. Το «Μπερλίν Αλεξάντερπλατς», μια από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές της ευρωπαϊκής τηλεόρασης, βοηθά να μην παραδοθούν στη λήθη η μεγάλη τέχνη και η ιστορία του 20ού αιώνα – και χαλάλι του η πολλοστή επανάληψη!
(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, "Εικονογράφημα", 10/2/2009)
0 Responses to "Χαλάλι του η επανάληψη!"
Δημοσίευση σχολίου