Στην τηλεόραση οι
καυτές ειδήσεις πρέπει να είναι «προσανατολισμένες στη δράση» (action oriented)
και να «υπαγορεύονται από την εικόνα» (image driven), παρατηρεί ένας Αμερικανός
ειδικός.
Παρόμοια αρχή ισχύει και για την
τηλεοπτική κάλυψη των κοινωνικών κινημάτων. Οι προϋποθέσεις για να βγουν οι
κινητοποιήσεις «ζωντανά, στον αέρα» είναι η εικόνα και η δράση, οι σύντομες
ιστορίες «ανθρώπινου ενδιαφέροντος», η ένταση και το σασπένς, αλλά και κάποιες
γραφικές πινελιές, όπως συνέβη με τα τρακτέρ που «έδεσαν» στο λιμάνι του
Πειραιά. Ελάχιστο τηλεοπτικό ενδιαφέρον παρουσιάζει μια μεγάλη ειρηνική
διαδήλωση, όμως δεν ισχύει το ίδιο για κάθε είδους μπάχαλο ή «μπαχαλάκι», όπως
η πυρπόληση ενός κάδου απορριμμάτων.
Καρέ-καρέ παρουσίασαν
κάποια κανάλια το αγροτικό διήμερο πίσω από τα κάγκελα του λιμανιού. Κάποιες
φάσεις του αγώνα προβλήθηκαν πάμπολλες φορές σε replay, λες και χίλιοι Κρητικοί
αποβιβάστηκαν στον Πειραιά μόνο και μόνο για να απολαύσει ο τηλεθεατής έναν
στιγμιαίο πατατο-ντοματο-πόλεμο με στόχο λίγους άνδρες των ΜΑΤ. Ευπρόσδεκτος
γκεστ σταρ ο δακρυσμένος Γιώργος Παπανδρέου ο οποίος, λόγω ιδιότητας αλλά και
λόγω ύψους, ξεχώρισε ανάμεσα στο πλήθος. Ανέλπιστη γκεστ σταρ στο μπλόκο του
Ισθμού ήταν η Εφη Θώδη. Στο ένα χέρι η ντουντούκα, στο άλλο χέρι το αφάγωτο
σουβλάκι, άρτι κερασμένο από τους αγρότες που διασκέδαζαν με την ψυχή τους
καθώς η τηλεδιάσημη τραγουδίστρια του βουνού και του κάμπου, σκαρφαλωμένη σε
ένα τρακτέρ, αποκάλυπτε ότι έχει στείλει στον πρωθυπουργό επιστολή για το
αγροτικό ζήτημα αλλά δεν έχει λάβει απάντηση. Η γελοιοποίηση, όταν μεγεθύνεται
από την τηλεόραση, είναι μια μορφή καταστολής εξίσου αποτελεσματική με τα
δακρυγόνα ή τα σχισμένα λάστιχα.
Τα πρόσφατα γεγονότα
έδειξαν ότι οι αγρότες που κινητοποιούνται είναι γνώστες του Μέσου (media
savvy, όπως λένε οι μιντιολόγοι). Εχουν συγκροτημένο λόγο και επιχειρήματα,
ξέρουν να σταθούν μπροστά στην κάμερα, ξέρουν τι εστί παράθυρο, τι σημαίνει
«επιστροφή» και πότε «πέφτει το κύκλωμα» και επομένως, εφόσον στηρίζονται και
από την εικόνα, τους παραχωρείται προσωρινά μια θέση στο μεγάλο πολύχρωμο πάνελ
της τηλεοπτικής δημοκρατίας. Επιπλέον, διαθέτουν χιούμορ, όπως απέδειξε ο
κτηνοτρόφος που, με το ζωντανό κατσικάκι στο ένα χέρι και το μικρόφωνο στο
άλλο, είπε στον ρεπόρτερ «το ρωτάς αυτό αν θέλει να πάει για 3 ευρώ;» - ατάκα
που πολλοί διαφημιστές θα ζήλευαν.
Το γεγονός ότι όλο και περισσότερες
κοινωνικές ομάδες γνωρίζουν και αξιοποιούν τους νόμους του τηλεοπτικού θεάματος
δεν σημαίνει ότι οι αγώνες τους είναι σκηνοθετημένοι ή ότι τα μπλόκα είναι ένας
ετήσιος χειμερινός περίπατος ή οι μαθητικές κινητοποιήσεις είναι ένα «ιβέντ»
της μαθητικής ζωής σαν την πενθήμερη εκδρομή. Ο πόνος, η ανασφάλεια, τα υπαρκτά
αδιέξοδα και, κυρίως, η οικονομική κρίση είναι οι μεγάλοι αφανείς σκηνοθέτες
πίσω από αυτό που εμείς οι «εκτός χορού» αντιλαμβανόμαστε ως θέαμα και το
σχολιάζουμε καρέ-καρέ.
(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο 7 Φεβρουαρίου 2009)
Σημείωση: για το ίδιο θέμα γράφουν, στην ίδια σελίδα, ο Τάκης Καμπύλης και η Μαρία Κατσουνάκη. Βλ. http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_07/02/2009_302550
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_07/02/2009_302548
0 Responses to "Πόνος, ανασφάλεια, οικονομικά αδιέξοδα οι μεγάλοι αφανείς σκηνοθέτες (7/2/09)"
Δημοσίευση σχολίου