Στο Ντιτρόιτ, την 11η ως προς τον πληθυσμό πόλη των ΗΠΑ, μας μετέφερε προχθές το ντοκιμαντέρ «Οι Τρεις Μεγάλοι» του Σωτήρη Δανέζη («Εμπόλεμη Ζώνη», Μega). 

H General Motors, η Ford και η Chrysler είναι οι τρεις μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες που η τύχη τους βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, καθώς μια ενδεχόμενη κατάρρευσή τους θα δημιουργήσει τρία εκατομμύρια ανέργους και θα κλονίσει συθέμελα την αμερικανική οικονομία και κοινωνία – και όχι μόνο.

Τα γυρίσματα έγιναν μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου. Εδώ απουσιάζει η αισιοδοξία, η χαρά που απεικόνισαν οι κάμερες την εβδομάδα της ορκωμοσίας του Μπαράκ Ομπάμα στην Ουάσιγκτον. Σκεπτικισμός, ανησυχία, φόβος. Ξύλινα σπίτια που κάποτε θα ήταν όμορφα, τώρα μοιάζουν σαν να τα καταράστηκε κάποια μάγισσα: χορταριασμένες αυλές, σπασμένα τζάμια και η επιγραφή «For Sale» (Πωλείται).

Ωστόσο, ξεχειλίζουν από αισιοδοξία τα αποσπάσματα από κινηματογραφικές ταινίες και παλιά επίκαιρα, που μιλούν για τη δόξα της βιομηχανίας, για το θρίαμβο του αυτοκινήτου. Πώς βλέπαμε στις χολιγουντιανές υπερπαραγωγές τους αρχαίους Αιγύπτιους να λατρεύουν τον Νείλο; Ετσι και το παλιό Ντιτρόιτ έμοιαζε να λατρεύει τον εαυτό του, να λατρεύει το αυτοκίνητο, που η τεράστια παραγωγή του δημιούργησε μεταπολεμικά εδώ την πιο προνομιούχα εργατική τάξη όλων των εποχών, η οποία όμως, εδώ και τέσσερα χρόνια, βλέπει το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια της.

Τα πιο δυνατά σημεία του ντοκιμαντέρ ήταν τα ασπρόμαυρα αυτά πλάνα, καθώς και η ξενάγηση σε ένα γιγάντιο ενεχυροδανειστήριο όπου μόνο ο αποθηκευτικός χώρος έχει εμβαδόν 4.500 τ. μ. (δεν υπολογίζονται το τμήμα λιανικής πώλησης και ο υπαίθριος χώρος με τα υποθηκευμένα αυτοκίνητα). Τους τελευταίους μήνες ο τζίρος αυτής της επιχείρησης έχει αυξηθεί κατακόρυφα, εξηγεί ο ιδιοκτήτης της. Τα αναρίθμητα άψυχα αντικείμενα μιλούν για την απόγνωση και την κρίση πιο εύγλωττα από τις αφηγήσεις των απολυμένων εργαζόμενων στην αυτοκινητοβιομηχανία, οι οποίες περιλαμβάνονται στην εκπομπή. Εδώ οι άνθρωποι υποθηκεύουν τα πάντα (πτυσσόμενες σκάλες, κοσμήματα, τηλεοράσεις, έπιπλα, αλυσοπρίονα) προκειμένου να δανειστούν έστω και δέκα δολάρια για να βρέξουν το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου τους.

Εικόνες από μια θριαμβευτική παρέλαση στο Ντιτρόιτ στα μέσα του ’50. Βαριά αμαξώματα, μικρά παράθυρα, αρχοντικά «φτερά», πλατιά μαρσπιέ, μάρκες θρυλικές, όπως Packard, Oldsmobile, Buick, Chevrolet. Αυτοκίνητα που κάποτε στοίχειωναν τα όνειρα εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Στη δεκαετία του ’50, γυρίζονταν αμερικανικά ντοκιμαντέρ για τη φτωχή, τη ρημαγμένη από τον πόλεμο και τον εμφύλιο Ελλάδα. Σήμερα, ένα ελληνικό τηλεοπτικό συνεργείο ταξιδεύει στην άλλη άκρη της Γης και γυρίζει ένα ντοκιμαντέρ για την «πιο φτωχή μεγάλη πόλη της Αμερικής». Καθώς η κρίση έρχεται, αναρωτιόμαστε πόσα ευρωπαϊκά και ελληνικά Ντιτρόιτ θα ξεπεταχτούν μες στους επόμενους μήνες και ποιους η κάμερα θα πρωτοθρηνήσει.

(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, "Εικονογράφημα")