Θάνατος του Σωτήρη Μουστάκα, λογοκρισία στην Art Athina

Ξάφνου ο πολιτισμός μπαίνει στην τηλεόραση… αλλά από την πίσω πόρτα. Ο θάνατος του Σωτήρη Μουστάκα ανατρέπει το πρόγραμμα της πρωινής ενημερωτικής ζώνης. Κι εκεί που κάποιοι μιλούσαν για λογοκρισία, με αφορμή την κατάσχεση του έργου της Εύας Στεφανή από την έκθεση Art Athina, έφτασε η είδηση για τον Μέγα Λογοκριτή, τον Χάρο τον απρόσκλητο.

Η τελευταία εμφάνιση του σπουδαίου αυτού ηθοποιού σε τηλεοπτική σειρά ήταν φέτος στο «Κόκκινο δωμάτιο» των Αλ. Ρήγα και Δ. Αποστόλου (Mega). Εδώ υποδυόταν έναν πονηρούλη βαρήκοο παπά, μπλεγμένο στην υπόθεση κλοπής μιας εικόνας την οποία υποτίθεται ότι είχε φιλοτεχνήσει ο Ελ Γκρέκο. Ρεσιτάλ ηθοποιίας; Οχι ακριβώς, αφού ο ρόλος του στην ανάλαφρη αυτή κωμωδία δεν απαιτούσε τρομακτική υποκριτική προσπάθεια, όμως σίγουρα ρεσιτάλ χάριτος. Με τον υπόγειο αυτοσαρκασμό του, με το παιχνίδισμα στο βλέμμα και στην κίνηση, ο Σωτήρης Μουστάκας γοήτευε τον τηλεθεατή, όπως και η συμπρωταγωνίστριά του, η Χρυσούλα Διαβάτη, που υποδυόταν το αίσθημά του.

Οι συνάδελφοί του μιλούν με εκτίμηση και αγάπη για την τέχνη του και την προσωπικότητά του. Ομως και οι τηλεθεατές τον έχουν θαυμάσει στις βιντεοσκοπημένες επιθεωρήσεις που προβάλλονταν κάποια Σαββατόβραδα στον ΑΝΤ1 και στις οποίες συχνά συμμετείχε ο Σωτήρης Μουστάκας, που κεντούσε ακόμα και σε ρόλους σαχλούς. Και αν όχι σαχλούς, πάντως όχι εμπνευσμένους, όχι αντάξιους του μεγάλου ταλέντου του. Ακόμα και τότε, έμοιαζε να μας κλείνει το μάτι σαν να μας έλεγε, «εντάξει, λέμε και καμιά μπουρδίτσα να περάσει η ώρα, να βγει το μεροκάματο». Κρίμα και πάλι κρίμα. Αξίζει ένα δάκρυ ο Σωτήρης Μουστάκας, αξίζει ένα δάκρυ η επιθεώρηση που όσο μπορεί αντιστέκεται και δεν τηλεοπτικοποιείται.

Συνήθως η τηλεόραση ασχολείται με τις καλές τέχνες όταν σε κάποια εγκαίνια παρευρίσκονται οι «επώνυμοι» και οι λαμπεροί. Να όμως, που με την αστυνομική επέμβαση στην Art Athina, τα εικαστικά μπήκαν από την πίσω πόρτα στην τηλεοπτική ατζέντα. Ετσι, έγιναν αρκετές

συζητήσεις περί των ορίων και των κανόνων της τέχνης, μόνο οι περισσότερες καπελώθηκαν από κοκορομαχούντες πολιτικούς που δεν άφηναν τους ειδικούς που είχαν προσκληθεί να σταυρώσουν κουβέντα. Μα και αυτό δεν είναι μια μορφή βελούδινης λογοκρισίας;

Πάντως, όσοι κριτικοί της τέχνης και εικαστικοί καλλιτέχνες εμφανίστηκαν στην τηλεόραση ήταν σοκαρισμένοι. Για Αστυνομία Σκέψης είχε μιλήσει ο Οργουελ και σήμερα διαπιστώνουμε ότι εκτός από την Αστυνομία Γηπέδων, δρα άτυπα και η Αστυνομία Τέχνης. Το «Σπουδαστικό» της Ασφάλειας καταργήθηκε μετά την πτώση της δικτατορίας. Αλίμονο αν στις μέρες μας αναβιώσει μεταλλαγμένο σε «Καλλιτεχνικό» και με υποτμήματα το Εικαστικό, το Μουσικό, το Θεατρικό κ.λπ.

Οποιος πηγαίνει σε μια έκθεση σύγχρονης τέχνης, είναι προετοιμασμένος να δει έργα που ίσως του προκαλέσουν σοκ ή και αποστροφή. Αλλο όμως το «δεν μου αρέσει» και άλλο το «κατεβάζω» και μάλιστα τόσο άκομψα. Και στην τηλεόραση συναντάμε εκπομπές που προσβάλλουν τη νοημοσύνη και την αξιοπρέπειά μας και εισβάλλουν στο σπίτι μας χωρίς να μας ρωτήσουν, όμως δεν ζητάμε να πηγαίνει η αστυνομία στο στούντιο και να κατεβάζει το διακόπτη. Δεν είναι θέμα εικαστικό, είναι θέμα δημοκρατίας.

(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, "Εικονογράφημα")