Πρώτο θέμα σε αρκετά δελτία προχθές ήταν ο σεισμός στην Αϊτή, μια είδηση που επισκίασε τη μαραθώνια «λάιβ» συνέντευξη Τύπου του κ. πρωθυπουργού και την ατάκα ότι «το 2010 θα είναι έτος ορθοπεταλιάς».

Πρώτη φορά δόθηκε τόσο πολύς «μαζεμένος» τηλεοπτικός χρόνος σε αυτή τη χώρα της Καραϊβικής το 2004, όταν προβλήθηκε ένα ντοκιμαντέρ του Εξάντα με τίτλο «Ζόμπι». Η ταινία αυτή ήταν αφιερωμένη στην πρακτική του βουντού, αλλά μέσα από τις συνεντεύξεις, την αφήγηση και τα πλάνα σχημάτιζε κανείς μια εικόνα του γενικότερου πολιτικού και κοινωνικού τοπίου μιας χώρας που κάποτε την έλεγαν «Μαργαριτάρι των Αντιλλών».

Υστερα από έξι χρόνια, δεν θυμάμαι πολλά από εκείνο το ντοκιμαντέρ, μόνο τα εκτυφλωτικά χρώματα, τη βαθιά φτώχεια που βασίλευε σε οικισμούς που έμοιαζαν φτιαγμένοι από τραπουλόχαρτα, έτοιμα να καταρρεύσουν με το πρώτο φύσημα του αέρα. Και σήμερα που στην οθόνη μας βλέπουμε ξεκοιλιασμένα μεγαλόπρεπα κτίρια, ισοπεδωμένες φτωχογειτονιές, πτώματα και τραυματίες, αναλογιζόμαστε πόσο πολύτιμη είναι η προσφορά του «Εξάντα», το πόσο έχει βοηθήσει χιλιάδες ανθρώπους να γνωρίσουν τον πραγματικό κόσμο ή, έστω, να υποψιαστούν την ύπαρξη κάποιων σημαντικών πτυχών του. Το ίδιο ισχύει και για την «Εμπόλεμη ζώνη» του Σωτήρη Δανέζη και για όλα τα ντοκιμαντέρ, ελληνικά και ξένα, της κατηγορίας «current affairs» (επίκαιρα θέματα). Δυστυχώς, με λιγοστές εξαιρέσεις, τα κανάλια είναι εχθρικά προς το πολιτικό ντοκιμαντέρ, όπως γενικά είναι εχθρικά προς τον πολιτισμό, την επιστήμη, την Ιστορία.

«Δεν ήξερα ότι η Αϊτή ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε την ελληνική Επανάσταση του 1821», παραδέχτηκε με σεμνότητα η Ελεονώρα Μελέτη στη χθεσινή πρωινή εκπομπή της στο Star. Πολλοί δεν το ξέραμε, όμως αυτή η μικρή ιστορική «λεπτομέρεια» φανερώνει ότι υπάρχουν πράγματα που μας αφορούν πολύ περισσότερο απ’ ό,τι, π.χ., ο λαμπερός γάμος της τάδε τηλεστάρ.

Η «ορθοπεταλιά» είναι η λέξη-καραμέλα των ημερών. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι πρώτος μίλησε, μεταφορικά βεβαίως, γι’ αυτή την ποδηλατική κίνηση ο δοκιμιογράφος και πανεπιστημιακός Γιάννης Μ. Καλιόρης στην «Κοινωνία της ορθοπεταλιάς» (εκδ. Αρμός, 2004), ένα μαχητικό και χυμώδες βιβλίο που δεν περιγράφει απλώς αλλά ερμηνεύει, με πολιτικούς, οικονομικούς και φιλοσοφικούς όρους, τον σύγχρονο κόσμο, ενώ πολλά από τα συμπεράσματά του ισχύουν πριν και μετά την κρίση. Η ορθοπεταλιά των κυβερνώντων, της εξουσίας που θέλει να παραμείνει εξουσία, είναι πάντα διαφορετική από αυτήν που αναγκάζονται να κάνουν οι λαοί, συχνά πάνω σε κινούμενη άμμο ή σε χαλάσματα, όπως στην Αϊτή.

(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, "Εικονογράφημα")