H τραγωδία της Αϊτής μάς αναγκάζει να δούμε με άλλα μάτια τα ριάλιτι επιβίωσης.

Η επιβίωση δεν είναι παιχνίδι. Αυτό συλλογίζεται κανείς βλέποντας τα τηλεοπτικά πλάνα όχι μόνο από τις δραματικές επιχειρήσεις διάσωσης των πρώτων ημερών μετά το σεισμό στην Αϊτή, αλλά και από τη δύσκολη καθημερινή ζωή αυτών που επέζησαν. Προ σεισμού, ο μέσος Αϊτινός ζούσε με περίπου δύο δολάρια την ημέρα, όμως σήμερα πρέπει να επιβιώσει, με μηδενικό εισόδημα, σε μια χώρα καταστραμμένη.

Η μετά το σεισμό Αϊτή δίνει στη λέξη «επιβίωση» το πραγματικό νόημά της. Επίσης δείχνει το πώς η τηλεόραση μπορεί να αποτυπώσει τον πραγματικό κόσμο ή, έστω, όψεις του πραγματικού κόσμου. Ταυτόχρονα όμως, μας υπενθυμίζει το πώς η τηλεόραση κατασκευάζει και σκηνοθετεί πλασματικές όψεις του κόσμου και τις επιβάλλει σαν να ήταν πραγματικές. Σε απομονωμένες, εξωτικές τοποθεσίες πηγαίνουν οι παίχτες του ριάλιτι «Survivor» κι εκεί προσπαθούν να «επιβιώσουν» περνώντας από προκαθορισμένες δοκιμασίες (π.χ., στέρηση φαγητού, στέγης, θέρμανσης, αναγκαστική κατάποση αηδιαστικών τροφών). Μετά τα ερημονήσια του Ινδικού ωκεανού, την Κένυα, τον Παναμά, τη Γουατεμάλα κ.λπ., ήρθε ο καιρός να γυριστεί το «Survivor: Αϊτή», όχι όμως στην τροπική ζούγκλα, αλλά στη ζούγκλα κάποιας τενεκεδούπολης που δεν είναι απαραίτητο να έχει πληγεί από τον πρόσφατο σεισμό.

Εκεί οι χορτασμένοι παίχτες από την αναπτυγμένη Δύση θα πρέπει να επιβιώσουν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και πόσιμο νερό, χωρίς αποχέτευση, χωρίς ποτάμι να ψαρέψουν και δάσος για να βρουν καρπούς, ενώ απαραίτητο εφόδιο για την επιβίωσή τους δεν θα ‘ναι η τσακμακόπετρα για να ανάψουν την πρώτη φωτιά στην ερημιά, αλλά η ματσέτα (μάχαιρα ή «κοπίς»), το μαχαίρι με την πλατιά και ελαφρώς κυρτή λεπίδα που δεν χρησιμοποιείται μόνο για τη συγκομιδή.

Καθώς οι περισσότεροι παίχτες στα ριάλιτι επιβίωσης δεν επιδιώκουν μόνο το χρηματικό έπαθλο, αλλά αναζητούν δυνατές και ασυνήθιστες εμπειρίες, η ζωή στην παραγκούπολη προσφέρει πολλές ευκαιρίες για έκκριση αδρεναλίνης, για συγκομιδή «ακραίων» εμπειριών. Και αν η χρήση της σημερινής Αϊτής σαν σκηνικού για ένα τηλεοπτικό σόου φαίνεται κάπως μακάβρια, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, αφού slums δεν βρίσκονται μόνο στην Κεντρική Αμερική, αλλά και στη Νότια, καθώς και στη Νοτιοανατολική Ασία, στην Αφρική και στη Μέση Ανατολή, ενώ νέα slums, δηλαδή έντονα υποβαθμισμένες περιοχές κατοικίας, γεννιούνται ακόμα και στη ζώνη του ευρώ.

Εκτός από την ΕΡΤ, δύο ιδιωτικά κανάλια, το Mega και το ΣΚΑΪ, έστειλαν δημοσιογράφους στην Αϊτή, γεγονός που συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση του ελληνικού λαού για την τραγωδία αυτής της χώρας –γεγονός που αποδείχτηκε με την πλατιά και θερμή ανταπόκριση που σημείωσε ο Μαραθώνιος Αλληλεγγύης του ΣΚΑΪ και της UNICEF. Σε κάτι τέτοιες στιγμές, αντιλαμβάνεται κανείς πόσο δυνατό όπλο μπορεί να αποτελέσει η τηλεόραση για την καταπολέμηση της άγνοιας, καθώς οι περισσότερες ανταποκρίσεις και οι συζητήσεις για την Αϊτή δεν πρόσφεραν μόνο συναισθηματική τροφή, μόνο συγκίνηση, αλλά έθεσαν ένα από τα πιο μεγάλα προβλήματα της εποχής μας, ίσως το κορυφαίο, αυτό της άνισης κατανομής του παγκόσμιου πλούτου.

Και η ψυχαγωγία; Το γέλιο, το παιχνίδι, το παραμύθι είναι απαραίτητα σαν το οξυγόνο, το ψωμί και το νερό και αλίμονο αν η τηλεόραση ασχολιόταν μόνο με τα διεθνή και εσωτερικά προβλήματα. Ομως καλό είναι και η ψυχαγωγία να σέβεται τον υπαρκτό ανθρώπινο πόνο, να μη μεταμορφώνει την επιβίωση σε καρικατούρα.

(Kαθημερινή, περιοδικό TV, 31/1/2010)

Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Posted In Διεθνή, tv/ένθετο "Κ" | 0 comments | edit