12:50 π.μ.
Στην εποχή της
κρίσης και δέκα χρόνια από την εμφάνιση του Big Brother, οι προτεινόμενοι προς
αποχώρηση είναι οι εργαζόμενοι
Σήμερα, ο περί ριάλιτι λόγος μοιάζει ανιαρός και
αναχρονιστικός, αφού το ενδιαφέρον των Ελλήνων τηλεθεατών γι’ αυτό το είδος –ή
μάλλον για την καθαρόαιμη μορφή των ριάλιτι– έχει εδώ και χρόνια ξεθυμάνει.
Εξάλλου, έχουν γραφτεί και έχουν ειπωθεί τόσο πολλά, φαιδρά και σοβαρά, που το
θέμα φαίνεται να έχει εξαντληθεί. Ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζει ο τρόπος που
το τηλεοπτικό αυτό είδος εξελίχθηκε μέσα σε μία δεκαετία, στην Ελλάδα και στο
εξωτερικό, αλλά και η ταχύτητα με την οποία ξεχάστηκαν οι «μικροί ήρωες της
καθημερινότητάς μας», όπως αποκαλούνταν οι παίκτες του «Big Brother».
Η αναβίωση του «Big Brother», όπως επιχειρήθηκε πέρυσι
από τον Αlpha με παρουσιάστρια τη Ρούλα Κορομηλά, απέτυχε ημι-παταγωδώς. Κανείς
πλέον δεν θυμάται τον λεγόμενο Φούκο, τον νικητή. Ωστόσο, ο «ριαλιτισμός», το
πνεύμα των ριάλιτι ζει και βασιλεύει σε πολλές ψυχαγωγικές εκπομπές που
χρησιμοποιούν στοιχεία ριάλιτι χωρίς να ακολουθούν πιστά το format, τη φόρμα
του «Βig Brother» και των στενών συγγενών του. Μάλιστα, δεν είναι λίγες οι
περιπτώσεις που ακόμα και οι ειδήσεις (ή μάλλον οι ψευδοειδήσεις)
παρουσιάζονται από κάποιες εκπομπές με όρους ριάλιτι, όπως είχε συμβεί πέρυσι
με το διαζύγιο μιας γνωστής τηλεστάρ. Η κουλτούρα των ριάλιτι, όσο θολός κι αν
φαίνεται αυτός ο όρος, έχει διαποτίσει και τα ΜΜΕ –όχι βέβαια όλα–, αλλά και
στάσεις και συμπεριφορές της καθημερινής ζωής.
Δεκάδες ήταν τα ριάλιτι και οι υποκατηγορίες τους,
όπως τα talent shows και οι εκπομπές make over, που προβλήθηκαν στην Ελλάδα
κατά τη δεκαετία που πέρασε. Ριάλιτι συνοικεσίων και γάμων, ριάλιτι με
παχουλούς που θέλουν να αδυνατίσουν, με πεθερές, με μοντέλα, με αγρότες που
επιθυμούν γνωριμία με σκοπό τον γάμο, ριάλιτι επιβίωσης στην άγρια φύση
(«Survivor») ή στην ελληνική ύπαιθρο (όπως η «Φάρμα», που χαρακτηρίστηκε
«αγροτικό ντοκιμαντέρ»), ριάλιτι καλλιτεχνικά ή καλλιτεχνίζοντα, ριάλιτι
μαγειρικά, μέχρι και ριάλιτι που υπόσχονταν εργασία σε ανέργους ή μια θέση
στελέχους σε έναν εκδοτικό όμιλο για έναν φιλόδοξο νέο. Αφθονες ήταν και οι
εκπομπές make over, δηλαδή οι τηλεοπτικές εργασίες ανάπλασης, εξορθολογισμού
και αποκατάστασης κατοικιών, ξενοδοχείων, επιχειρήσεων εστίασης, ρινών και
μαστών, χρεοκοπημένων νοικοκυριών, ακόμα και οι εκπομπές διδασκαλίας καλών
τρόπων σε δίποδα και τετράποδα.
Eύκολο χρήμα
Tα πρώτα ριάλιτι της ελληνικής τηλεόρασης εμφανίστηκαν
σε μια εποχή εύθραυστης, αλλά υπαρκτής υλικής ευδαιμονίας, όταν ο
καταναλωτισμός είχε επιβληθεί σαν κανόνας και οι τηλεοπτικές διαφημίσεις
υπόσχονταν εύκολα και γρήγορα τραπεζικά δάνεια. Πλατιά ήταν τότε τα περιθώρια
για σαχλαμάρα, για να γελάσουμε με την ανοησία των άλλων και να επιβεβαιώσουμε
τη δική μας σωφροσύνη. Εντούτοις, ακόμα κι εκείνη την τηλεοπτικά χαρισάμενη
εποχή μπορούσε κανείς να συλλάβει τους πρώτους κραδασμούς της κρίσης, που
κανείς δεν προέβλεπε ότι θα έπαιρνε τη σημερινή δραματική μορφή της.
Βιομηχανίες έκλειναν ή μετακόμιζαν, η νεανική ανεργία διογκωνόταν, το
χρηματιστηριακό όνειρο χλώμιαζε. Τα ριάλιτι υπόσχονταν στους παίκτες
αναγνωρισιμότητα, χρήματα, αλλά και επαγγελματική αποκατάσταση στον χώρο του
θεάματος.
Στοιχεία ριάλιτι συναντάμε και σε εκπομπές μαγειρικής,
όπως στο «Μaster Chef», που φέτος θα προβληθεί η παιδική έκδοσή του, με παίκτες
6-12 ετών.
H γελοιότητα επισκίασε τη χυδαιότητα
Τα ριάλιτι και τα ριαλιτοειδή τάλεντ σόου είναι ένα
παγκόσμιο φαινόμενο, που σημειώνει εμπορική επιτυχία σε ανεπτυγμένες και
αναπτυσσόμενες χώρες, δυτικοευρωπαϊκές, βαλκανικές, ασιατικές και αφρικανικές.
Φέτος το καλοκαίρι, προβλήθηκε στην πάμπτωχη Ζάμπια ένα ριάλιτι αποκατάστασης
πρώην ιερόδουλων που δέχθηκαν να μπουν στον δρόμο της τηλεοπτικής αρετής. Η
αλήθεια είναι πως στα ελληνικά ριάλιτι δεν κυριάρχησε η ωμότητα που ενίοτε
χαρακτηρίζει παρεμφερή σόου σε άλλες χώρες. Αν και την πρώτη πενταετία υπήρχαν
πολλά στοιχεία trash, γενικά η γελοιότητα επισκίασε τη χυδαιότητα, ενώ τα
ριάλιτι τελευταίας εσοδείας δεν δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην προσωπική ζωή των
παικτών, αλλά στις δοκιμασίες και στα εβδομαδιαία «λάιβ», ενώ και ο υπαρκτός
ανταγωνισμός παίρνει περισσότερο κουτσομπολίστικες και ανούσιες παρά
κανιβαλικές διαστάσεις.
Τα κλασικά ριάλιτι πέθαναν, τουλάχιστον στην Ελλάδα,
όμως οι βασικές αρχές τους βρίσκουν πεδία εφαρμογής και εκτός τηλεόρασης, ιδίως
στην εποχή της κρίσης. Ο λυσσαλέος ανταγωνισμός, η εξόντωση του αντίπαλου
παίκτη (ή συναδέλφου) θεωρείται θεμιτό μέσο επιβίωσης, ενώ η αίσθηση ότι
είμαστε προτεινόμενοι για αποχώρηση δεν περιορίζεται στους παίκτες, αλλά σε
πολλούς εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα, καθώς και σε ελεύθερους
επαγγελματίες. Αυτοί είναι οι κανόνες του παιχνιδιού, η πίτα δεν φτάνει για
όλους. Οι παίκτες των παλιών ριάλιτι έβγαζαν τα προσωπικά τους στη φόρα, όμως
σήμερα πολλοί εθελοντικά κρεμούν την προσωπική τους ζωή στα τσιγκέλια του
κυβερνοχώρου αξιοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τα ριάλιτι απενοχοποιήθηκαν και μεταλλάχθηκαν. Σήμερα, στην εποχή των
περικοπών, τα τάλεντ σόου είναι πιο φθηνά από τις σειρές μυθοπλασίας, ενώ ακόμα
πιο φθηνά είναι τα τουρκικά σίριαλ, που μοιάζουν να έχουν βγει από βιομηχανική
γραμμή παραγωγής. Η καθημερινότητά μας είναι τόσο σκληρή, που δεν αντέχει
γηγενείς «μικρούς ήρωες», μόνο εισαγόμενους και με ημερομηνία λήξεως.
(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 11-9-2011)
0 Responses to "Ριάλιτι, φτώχεια και ολίγη από φιλότιμο"
Δημοσίευση σχολίου