«Το χρήμα κάνει τον κόσμο να γυρίζει» (Money makes the world go round) λέει το πασίγνωστο τραγούδι από το μιούζικαλ «Καμπαρέ» και η κρίση μες στην οποία στροβιλιζόμαστε μοιάζει να το επιβεβαιώνει. Ομως, χωρίς την εργασία δεν θα υπήρχε πολιτισμένος κόσμος, τουλάχιστον με τη μορφή που τον ξέρουμε σήμερα. Αυτό μας θύμισε η «Μηχανή του χρόνου» του Χρίστου Βασιλόπουλου (ΝΕΤ, 24.6), που ήταν αφιερωμένη στην ιστορία των εργατικών αγώνων και του οκταώρου στην Ελλάδα από τα τέλη του 19ου αιώνα έως το κραχ του ’29. Μεσαίωνας. Αρκετές φορές ο παρουσιαστής χρησιμοποίησε αυτή τη λέξη για να περιγράψει τις συνθήκες εργασίας εκείνων των χρόνων. Δικαιώματα που σήμερα είναι αυτονόητα, όπως η αργία της Κυριακής (που καθιερώθηκε με νόμο το 1909), είχαν κάποτε καταπολεμηθεί λυσσαλέα και είχαν χαρακτηριστεί «ψυχοφθόρα».
Η εκπομπή περιελάμβανε πολλές αυτοτελείς ενότητες, με παλιές φωτογραφίες και φιλμάκια, καθώς και σύντομα σχόλια ιστορικών και άλλων επιστημόνων. Ο πλανήτης της εργασίας, με την ιστορία του, τη βουή και το πάθος του, δεν απασχολεί συχνά τα κανάλια, αν και όλοι αναγνωρίζουμε τον καθοριστικό ρόλο της εργασίας στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και στη ζωή του ανθρώπου.
Σκληροί ήταν οι όροι εργασίας τα παλιά χρόνια, όμως σήμερα πολλοί ίσως να προτιμούσαν τον Μεσαίωνα του 1900 από τη Λίθινη Εποχή της ανεργίας και της αβεβαιότητας. «Δουλειά να είναι, μάστορα, κι ας είναι χίλιες ώρες...»
Ναι, «υπήρξαν» και χειρότερα, αν αναλογιστούμε ότι κάποτε το ωράριο ήταν 10–15 ώρες ή ότι απεργοί σιδηροδρομικοί στάλθηκαν για «τιμωρία» στο Μικρασιατικό Μέτωπο. Ομως, από τον νου μας περνάει η σκέψη ότι στην Ελλάδα του 21ου αιώνα μπορεί να «υπάρξουν» χειρότερα, χειρότερα ακόμα και από το «μπαγιατοπάζαρο», στο οποίο αναφέρθηκε η εκπομπή. Πρόκειται για την αγορά των μπαγιάτικων, συχνά αλλοιωμένων τροφίμων που ήταν φθηνότερα από τα φρέσκα, για τα οποία δεν έφτανε ο μισθός. Τώρα άλλοι θεσμοί και πρακτικές έχουν πάρει τη θέση του μπαγιατοπάζαρου – και δεν χρειάζεται να τους κατονομάσουμε.
Τον περασμένο Απρίλιο, ο ΣΚΑΪ πρόβαλε ένα ρεπορτάζ για ένα μπαγιατοπάζαρο φθηνών ρωσικών φαρμάκων στη λαϊκή αγορά της Αγίας Βαρβάρας, τα οποία δεν έχουν περάσει από κανέναν έλεγχο. Τα σκυλιά δεν τρώνε μόνο «το φτηνό το κρέας», αλλά γυρεύουν και γιατρειά σκευάσματα της μαύρης αγοράς.
Mε μπαγιατοπάζαρο μοιάζει συχνά και η τηλεόραση, καθώς χειμώνα–καλοκαίρι πολλά κανάλια μάς βομβαρδίζουν με επαναλήψεις παλιών ελληνικών σίριαλ και ψυχαγωγικών εκπομπών. (Θέλετε φρέσκα; Δείτε τούρκικα.)

(KAΘΗΜΕΡΙΝΗ, “Εικονογράφημα”, 30-7-2012)

0 Responses to "Η εργασία στη «Μηχανή του χρόνου»"

Δημοσίευση σχολίου