Αρκετές φορές η τηλεόραση μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε κάποιον που γνωρίζει έναν τομέα για τον οποίον εμείς δεν γνωρίζουμε πολλά. Δεν έχει σημασία αν ο άνθρωπος αυτός είναι κορυφαίος στον τομέα του ή ένας απλός στρατιώτης της επιστήμης, της τέχνης, της μαστοριάς. Πάντα η γνωριμία, έστω και η έμμεση, με έναν άνθρωπο που σκέφτεται είναι πολύτιμη, ιδίως όταν αυτός σκέφτεται διαφορετικά από εμάς και δεν κολακεύει, δεν επιβεβαιώνει τις παγιωμένες απόψεις μας.

Μια τέτοια ευκαιρία μάς προσέφερε πρόσφατα η εκπομπή «Η ζωή είναι αλλού» (ΕΤ1) της Εύης Κυριακοπούλου, με καλεσμένο τον μαθηματικό και συγγραφέα Τεύκρο Μιχαηλίδη, ο οποίος, πέρα από το διδακτικό του έργο, έχει συμβάλει στη γνωριμία των Ελλήνων αναγνωστών με τη λεγόμενη «μαθηματική λογοτεχνία», αυτήν που αντλεί τη θεματολογία της από τα μαθηματικά.

Ο κ. Μιχαηλίδης μίλησε με απλότητα και σαφήνεια για την προσωπική του σχέση με αυτή την επιστήμη, εξηγώντας ότι ο ίδιος δεν είναι «παραγωγός», αλλά «μεταπράτης μαθηματικών», που παίρνει τις «έτοιμες θεωρίες» και προσπαθεί να τις κατανοήσει και να τις μεταδώσει.

Τα μαθηματικά δεν έχουν λύσεις και απαντήσεις για όλα τα προβλήματα, δεν μας προσφέρουν την απόλυτη αλήθεια στο πιάτο, ενώ κάθε πρόβλημα που λύνεται μπορεί να δημιουργήσει πολλά νέα προβλήματα, τονίστηκε. Είναι μια επιστήμη που διαρκώς επανεκτιμάται και επαναξιολογείται, ενώ η υπερειδίκευση έχει πάρει τρομακτικές διαστάσεις. (Σήμερα οι μαθηματικοί σε όλο τον κόσμο, οι οποίοι είναι σε θέση να κατανοήσουν πλήρως ένα καινούργιο θεώρημα, δεν ξεπερνούν τους 20-30, όπως ειπώθηκε.)

Προφανώς, κανείς δεν είναι τόσο αφελής, ώστε να πιστεύει ότι θα γίνει ένας μικρός Λεονάρντο ντα Βίντσι παρακολουθώντας μιαν εκπομπή ή διαβάζοντας ένα «μαθηματικό» μυθιστόρημα. Δεν μπορούν όλα να γίνουν λιανά και «νιανιά», δεν χωράνε όλα στο μίξερ της απλοποίησης. Ωστόσο, ο μόνος τρόπος για να γίνουμε λίγο καλύτεροι στον δικό μας τομέα, όποιος και αν είναι αυτός -από την κηπουρική μέχρι την ανατροφή ενός παιδιού-, είναι το να έχουμε τα μάτια και τα αυτιά μας ανοιχτά σε ό,τι βρίσκεται πέρα από τον μικρόκοσμό μας.

Δεν είναι πάντα εύκολο να παρακολουθήσουμε μια εκπομπή λόγου που διεξάγεται σε ένα στατικό σκηνικό, όπως την «Η ζωή είναι αλλού» ή τις «Ανιχνεύσεις» με τον Παντελή Σαββίδη στην ΕΤ3. Είμαστε κουρασμένοι, θέλουμε να ξελαγράρουμε, να ξεχαστούμε, έχουμε «τα δικά μας», τις έγνοιες, τα προβλήματά μας. Ομως όταν το επιχειρούμε, όταν έχουμε αντέξει τα πρώτα πέντε λεπτά (περίπου το ισοδύναμο με το να καταφέρουμε να διαβάσουμε το πρώτο 16σέλιδο ενός δύσκολου βιβλίου), διαπιστώνουμε όχι απλώς ότι ξεχνάμε τα «δικά μας», αλλά ότι και τα «δικά τους» μεταμορφώνουν τα δικά μας, μας κάνουν να βλέπουμε με άλλο μάτι τον κόσμο (και την ιδιωτική κοσμάρα μας). Παρ’ όλο που εμείς μόνο βλέπουμε και ακούμε και δε συμμετέχουμε άμεσα, αυτού του είδους ο λόγος δεν προκαλεί «σοκ και δέος», δεν καλλιεργεί την παθητική τηλεθέαση, αλλά επιδρά στη σκέψη μας και αφού απομακρυνθούμε από τον δέκτη μας.

Με άλλα λόγια, εκτός από το «βλέπε, άκου, μίλα» υπάρχει και το «βλέπε, άκου, σκέψου».

(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, "Εικονογράφημα")