Εξορία και Μάμα Μία (16-7-08)

2:25 μ.μ.



Εκτυφλωτικό το γαλάζιο του Αιγαίου στην ταινία «Μάμα Μία». Και ναι μεν μάνα είναι μόνο μία, όμως το Αιγαίο δεν είναι μόνον ένα ή μάλλον δεν είναι μόνον ένας ο τρόπος να το βλέπει κανείς, όπως έδειξε και το ντοκιμαντέρ του Λεωνίδα Βαρδαρού με τίτλο «Τόποι πολιτικής εξορίας και ιστορικής μνήμης: Aη Στράτης» (ΕΤ1).

Υπάρχει το Αιγαίο των διακοπών και του διάσημου μιούζικαλ, όπως υπάρχει και το Αιγαίο των πνιγμένων παιδιών, των λαθρομεταναστών που δεν έφτασαν ποτέ στην ελληνική στεριά. Εδώ, δεν ταιριάζουν τα τραγούδια των Abba: ξεχασμένο και ατραγούδιστο παραμένει το έπος των αδικοχαμένων. Υπάρχει και το Αιγαίο που κάποτε ήταν ένας ρευστός τοίχος φυλακής. Από το 1929 μέχρι το 1962, με ένα διάλειμμα από το 1943 έως το 1950, ο Αη Στράτης ήταν τόπος εξορίας.
Η πιο δραματική από τις τρεις περιόδους της εξορίας στο νησί ήταν η δεύτερη, όταν η φρουρά της χωροφυλακής παρέδωσε τους εξόριστους στους Γερμανούς. Στην εξιστόρηση των γεγονότων παρεμβάλλονται αφηγήσεις από επιζώντες του Αη Στράτη, που όμως αρνούνται να θυματοποιηθούν. Και μάλιστα θυμούνται τις καλές στιγμές που δεν ήταν λίγες, παρά τις τραγικές συνθήκες διαβίωσης, αφού μέσα σε ένα χειμώνα 39 πολιτικοί κρατούμενοι πέθαναν από την πείνα, καθώς οι Γερμανοί είχαν απαγορεύσει κάθε οικονομική συναλλαγή ανάμεσα στους νησιώτες και τους εξόριστους. Μια ηλικιωμένη κυρία περιγράφει το πώς έφαγαν ένα ψόφιο γαϊδούρι που κάποιος ντόπιος το έσυρε κρυφά μες στο χιόνι και το άφησε κοντά στο στρατόπεδο των εξορίστων. Ενα ψόφιο γαϊδούρι πεσκέσι!
Ενας ηλικιωμένος νησιώτης θυμάται που κάποτε του έκανε μάθημα ο Κώστας Βάρναλης («παγαίναμε δυο τρία παιδάκια του χωριού λαθραία και μας έλυνε τα προβλήματα»), ενώ τον είχε διαβάσει και ο «ανείμνηστος» Παναγιώτης Κανελλόπουλος που είχε εξοριστεί λίγους μήνες στο νησί. Και σήμερα πολλοί θυμούνται τις θεατρικές παραστάσεις που ανέβαζαν οι εξόριστοι μετά το 1950, στο υπαίθριο θέατρο που είχαν χτίσει οι ίδιοι. Τα παιδιά του χωριού τρύπωναν και αυτά λαθραία, οι κρατούμενοι τα κουκούλωναν με τσουβάλια και, όταν έσβηναν τα φώτα, ξετρύπωναν κεφαλάκια και τα έκπληκτα παιδικά μάτια τους έβλεπαν για πρώτη φορά θέατρο… και τι θέατρο!
Στη μαρτυρία του «Το φαινόμενο Μακρόνησος», ο δικηγόρος Σταύρος Αβδούλος γράφει ότι η πιο εντυπωσιακή παράσταση από όλες ήταν οι «Πέρσες» του Αισχύλου. Ο Μάνος Κατράκης στον ρόλο του Εξάγγελου άφησε εποχή: «... ερχόταν από μακριά τρέχοντας και, περνώντας από μπροστά μας, φώναξε με εκείνη τη συγκλονιστική φωνή του: “Ω, της Περσίας ολάκερης χωριά και χώρες!”»
Της Ευρώπης ολάκερης χωριά και χώρες δεν είχαν εκείνη την εποχή «τέτοιες κορυφές», λέει σήμερα ένας κάτοικος του νησιού. «Γιάννης Ρίτσος, Καρούσος, Κατράκης... Κι εμείς τους είχαμε εξορία».
Ναι, αυτά περάσανε. Πέρασαν οι «κορυφές», πέρασαν και τα μαρτύρια, αν όμως αγνοήσουμε αυτές τις σελίδες της παλιάς ιστορίας, δεν θα καταλάβουμε, δεν θα γνωρίσουμε την ιστορία που γράφεται σήμερα.
Ενα ντοκιμαντέρ συγκινητικό που όμως δεν πνίγεται μες στα αναφιλητά της συγκίνησης, αλλά δείχνει το πόσο ωραίος, χαριτωμένος και δημιουργικός μπορεί να είναι ο άνθρωπος που προσπαθεί να μη σβηστούν τα «μέσα άστρα» του.Εξορία και Μάμα Μία (16-7-08)

Εκτυφλωτικό το γαλάζιο του Αιγαίου στην ταινία «Μάμα Μία». Και ναι μεν μάνα είναι μόνο μία, όμως το Αιγαίο δεν είναι μόνον ένα ή μάλλον δεν είναι μόνον ένας ο τρόπος να το βλέπει κανείς, όπως έδειξε και το ντοκιμαντέρ του Λεωνίδα Βαρδαρού με τίτλο «Τόποι πολιτικής εξορίας και ιστορικής μνήμης: Aη Στράτης» (ΕΤ1).
Υπάρχει το Αιγαίο των διακοπών και του διάσημου μιούζικαλ, όπως υπάρχει και το Αιγαίο των πνιγμένων παιδιών, των λαθρομεταναστών που δεν έφτασαν ποτέ στην ελληνική στεριά. Εδώ, δεν ταιριάζουν τα τραγούδια των Abba: ξεχασμένο και ατραγούδιστο παραμένει το έπος των αδικοχαμένων. Υπάρχει και το Αιγαίο που κάποτε ήταν ένας ρευστός τοίχος φυλακής. Από το 1929 μέχρι το 1962, με ένα διάλειμμα από το 1943 έως το 1950, ο Αη Στράτης ήταν τόπος εξορίας.
Η πιο δραματική από τις τρεις περιόδους της εξορίας στο νησί ήταν η δεύτερη, όταν η φρουρά της χωροφυλακής παρέδωσε τους εξόριστους στους Γερμανούς. Στην εξιστόρηση των γεγονότων παρεμβάλλονται αφηγήσεις από επιζώντες του Αη Στράτη, που όμως αρνούνται να θυματοποιηθούν. Και μάλιστα θυμούνται τις καλές στιγμές που δεν ήταν λίγες, παρά τις τραγικές συνθήκες διαβίωσης, αφού μέσα σε ένα χειμώνα 39 πολιτικοί κρατούμενοι πέθαναν από την πείνα, καθώς οι Γερμανοί είχαν απαγορεύσει κάθε οικονομική συναλλαγή ανάμεσα στους νησιώτες και τους εξόριστους. Μια ηλικιωμένη κυρία περιγράφει το πώς έφαγαν ένα ψόφιο γαϊδούρι που κάποιος ντόπιος το έσυρε κρυφά μες στο χιόνι και το άφησε κοντά στο στρατόπεδο των εξορίστων. Ενα ψόφιο γαϊδούρι πεσκέσι!
Ενας ηλικιωμένος νησιώτης θυμάται που κάποτε του έκανε μάθημα ο Κώστας Βάρναλης («παγαίναμε δυο τρία παιδάκια του χωριού λαθραία και μας έλυνε τα προβλήματα»), ενώ τον είχε διαβάσει και ο «ανείμνηστος» Παναγιώτης Κανελλόπουλος που είχε εξοριστεί λίγους μήνες στο νησί. Και σήμερα πολλοί θυμούνται τις θεατρικές παραστάσεις που ανέβαζαν οι εξόριστοι μετά το 1950, στο υπαίθριο θέατρο που είχαν χτίσει οι ίδιοι. Τα παιδιά του χωριού τρύπωναν και αυτά λαθραία, οι κρατούμενοι τα κουκούλωναν με τσουβάλια και, όταν έσβηναν τα φώτα, ξετρύπωναν κεφαλάκια και τα έκπληκτα παιδικά μάτια τους έβλεπαν για πρώτη φορά θέατρο… και τι θέατρο!
Στη μαρτυρία του «Το φαινόμενο Μακρόνησος», ο δικηγόρος Σταύρος Αβδούλος γράφει ότι η πιο εντυπωσιακή παράσταση από όλες ήταν οι «Πέρσες» του Αισχύλου. Ο Μάνος Κατράκης στον ρόλο του Εξάγγελου άφησε εποχή: «... ερχόταν από μακριά τρέχοντας και, περνώντας από μπροστά μας, φώναξε με εκείνη τη συγκλονιστική φωνή του: “Ω, της Περσίας ολάκερης χωριά και χώρες!”»
Της Ευρώπης ολάκερης χωριά και χώρες δεν είχαν εκείνη την εποχή «τέτοιες κορυφές», λέει σήμερα ένας κάτοικος του νησιού. «Γιάννης Ρίτσος, Καρούσος, Κατράκης... Κι εμείς τους είχαμε εξορία».
Ναι, αυτά περάσανε. Πέρασαν οι «κορυφές», πέρασαν και τα μαρτύρια, αν όμως αγνοήσουμε αυτές τις σελίδες της παλιάς ιστορίας, δεν θα καταλάβουμε, δεν θα γνωρίσουμε την ιστορία που γράφεται σήμερα.
Ενα ντοκιμαντέρ συγκινητικό που όμως δεν πνίγεται μες στα αναφιλητά της συγκίνησης, αλλά δείχνει το πόσο ωραίος, χαριτωμένος και δημιουργικός μπορεί να είναι ο άνθρωπος που προσπαθεί να μη σβηστούν τα «μέσα άστρα» του.

(KAΘΗΜΕΡΙΝΗ, "Εικονογράφημα", 16-7-08)


Posted In | 0 comments | edit

0 Responses to "Εξορία και Μάμα Μία (16-7-08)"

Δημοσίευση σχολίου

Νεότερη ανάρτηση
Παλαιότερη Ανάρτηση