Ακόμα και στα βαθιά του γεράματα ο Βόνεγκατ ενοχλούσε με την τόλμη και το καυστικό χιούμορ του.

Στις 11 Απριλίου πέθανε ο αμερικανός συγγραφέας Κερτ Βόνεγκατ σε ηλικία 84 ετών. Ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς μεταπολεμικούς αμερικανούς συγγραφείς, που κατέκτησε την αγάπη του κοινού και τον έπαινο της κριτικής, ενώ στη δεκαετία του ’70 το μυθιστόρημά του Σφαγείο Νο5 ήταν ένα είδος ευαγγελίου για το αντιπολεμικό κίνημα.

            Ο Βόνεγκατ ανήκει στην κατηγορία των «τυχερών» συγγραφέων, όχι επειδή κέρδισε χρήματα και δόξα, αλλά γιατί έζησε σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εποχή. Γεννήθηκε στην Ινδιανάπολη το 1923 και η Μεγάλη Ύφεση, μετά το χρηματιστηριακό κραχ του ’29, σημάδεψε τα παιδικά του χρόνια. Ο ίδιος όριζε τον εαυτό του ως «ένα παιδί της Ύφεσης, όταν το να βρεις οποιαδήποτε δουλειά ήταν ένα θαύμα». Σε ηλικία 20 ετών κατατάσσεται στον αμερικανικό στρατό και καταλήγει αιχμάλωτος των Γερμανών στη Δρέσδη, κρατούμενος σε ένα σφαγείο. Εκεί ζει από πρώτο χέρι τον τρομακτικό βομβαρδισμό των Συμμάχων, τον Φεβρουάριο του 1945, όταν 135.000 πολίτες έχασαν τη ζωή τους. Τις επόμενες εβδομάδες, μαζί με άλλους αιχμαλώτους, μαζεύει πτώματα μέσα από τα ερείπια. Έναν συγκρατούμενό του, τον πιο στενό του φίλο, τον εκτελούν επειδή επιχείρησε να κλέψει μια τσαγιέρα. Ωστόσο, χρειάστηκαν να περάσουν 24 χρόνια για να εκδοθεί το Σφαγείο Νο5...

Ήταν πολυγραφότατος και στα ελληνικά έχουν εκδοθεί περίπου 9 βιβλία του, όπως η Φωλιά της γάτας, η Μητέρα Νύχτα, Οι Σειρήνες του Τιτάνα κ.ά. Το τελευταίο, το Ένας άνθρωπος χωρίς πατρίδα (εκδ. Πατάκη, μετ. Θανάσης Γιαννακόπουλος, πρόλογος Σώτη Τριανταφύλλου), είναι μια συλλογή με σύντομα κείμενα, γραμμένα μετά τις 11/9, πολλά από τα οποία πρωτοδημοσιεύτηκαν στο In These Times, ένα «κλασικό» αριστερό περιοδικό του Σικάγου.

Ο Βόνεγκατ ήταν φλογερός σοσιαλιστής, στην παράδοση του Γιουτζίν Ντεμπς, όμως το ενδιαφέρον δεν έγκειται στο τι ήταν στα νιάτα του, αλλά στο τι κατάφερε να παραμείνει. Τα κείμενά του των τελευταίων έξι-εφτά χρόνων εντυπωσιάζουν με το πάθος τους, το μίσος του για τον πόλεμο και την αδυσώπητη ειρωνεία του για τους «ηλίθιους» που κυβερνούν τη χώρα του. Ενώ ο κανόνας λέει ότι πολλοί αριστεροί γίνονται συντηρητικοί όσο γερνούν και πετυχαίνουν, ο Βόνεγκατ, στα βαθιά γεράματα έγραφε σαν «οργισμένος νέος». Οι παλιοί του φίλοι από το χώρο των γραμμάτων, όπως ο Άρθουρ Μίλερ, η Σούζαν Σόντανγκ, ο Τρούμαν Καπότε, ο Νέλσον Όλγκρεν κ.ά. είχαν πεθάνει. «Σχεδόν όλοι οι γνωστοί μου δεν ζουν πια. Οι συμπολεμιστές μου έχουν όλοι φύγει. Ο εκδότης μου το ίδιο. Δεν έχουν απομείνει πολλοί άνθρωποι με τους οποίους θέλω να μιλήσω», είχε πει πρόσφατα.

Όμως μέχρι το τέλος ο Βόνεγκατ ενοχλούσε με την τόλμη και το καυστικό χιούμορ του: «Μήπως όταν λέμε ότι οι ηγέτες μας είναι χιμπατζήδες μεθυσμένοι από την εξουσία υπάρχει κίνδυνος να πέσει το ηθικό των στρατιωτών μας που πολεμούν και πεθαίνουν στη Μέση Ανατολή; Μα το ηθικό τους, όπως και τόσα πολλά πτώματα, έχει ήδη γίνει κομμάτια. Η κυβέρνησή μας τους φέρεται σαν να ήταν τα παιχνίδια που χάρισαν σε ένα πλουσιόπαιδο τα Χριστούγεννα».

 Το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο Fox (ιδιοκτησίας Ρόμπερτ Μέρντοκ) επιχείρησε να τον γελοιοποιήσει ακόμα και μετά το θάνατό του, χαρακτηρίζοντάς τον «αποκαρδιωμένο αριστερό» και κλείνοντας την είδηση του θανάτου του με την ακόλουθη αχαρακτήριστη φράση: «Ο Βόνεγκατ, που πριν από 23 χρόνια επιχείρησε να αυτοκτονήσει και δεν τα κατάφερε, είχε πει ότι ήλπιζε πως τα παιδιά του, μετά το θάνατό του, δεν θα έλεγαν γι’ αυτόν ότι ήταν άνθρωπος που έλεγε σπουδαία καλαμπούρια αλλά ήταν πολύ δυστυχισμένος. Έτσι, θα το πούμε εμείς για λογαριασμό τους».

Πες μου τους εχθρούς σου, να σου πω ποιος είσαι. Μπορεί ο Βόνεγκατ να είχε χάσει τους αγαπημένους του φίλους, αλλά τουλάχιστον ήξερε να διαλέγει τους σωστούς εχθρούς.

(ΠΡΙΝ, Απρίλιος 2007)

Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Posted In Λογοτεχνία | 0 comments | edit